ԱՄՆ պետքարտուղարի այցը Հայաստան. Ի՞նչ է նշանակում

Հայաստան այցելելու է ԱՄՆ պետքարտուղար Մարկո Ռուբիոն։ Այս մասին հայտնի դարձավ միայն նախօրեին, և այս այցը, ըստ իմ վերլուծության, ունի մի քանի կարևոր իմաստային շերտեր։

Նախ, պետք է նշեմ, որ սա ԱՄՆ պետքարտուղարի առաջին այցն է Հայաստան՝ 2014 թվականին Հիլարի Քլինթոնի այցից հետո։ Ի տարբերություն նախորդ այցերի, այսը կլինի կարճատև, առանց գիշերակացի «տրանզիտ» այց, ինչը նման է 1999 թվականին Դոնալդ Ռամսֆելդի կատարած այցին։ Պետքարտուղարը կանցկացնի Երևանում ընդամենը մի քանի ժամ՝ վերադառնալով Հնդկաստանից։

Այցի հիմնական կետերից մեկը կլինի «Զվարթնոց» օդանավակայանում կայանալիք 30 րոպե տևողությամբ հանդիպումը ՀՀ արտաքին գործերի նախարար Արարատ Միրզոյանի հետ, որից հետո կստորագրվի փոխըմբռնման հուշագիր։ Կարելի է ենթադրել, որ այս հանդիպումը կլինի ոչ թե պաշտոնական բանակցությունների շարունակությունը, այլ ավելի շուտ ռիթուալային բնույթի։

Ինչ վերաբերում է հանդիպմանը վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հետ, ապա դրա բացակայությունը կլինի այն հանգամանքը, որը կարող է ունենալ էական նշանակություն։ Պետքարտուղարի այցը, թեև կարճատև, բայց ռազմավարական նշանակություն ունի, և վարչապետի հետ հանդիպումը կհամապատասխաներ այդ նշանակությանը։

Այս այցի համատեքստում կարևոր է նաև նշել, որ ԱՄՆ-ի կողմից Բաքու չմեկնելու որոշումը, ըստ իմ կարծիքի, ոչ թե անտեսում է Ադրբեջանի հետ հարաբերությունները, այլ ցույց է տալիս, որ ԱՄՆ-ի ուշադրությունը կենտրոնացած է ավելի շուտ հայ-ամերիկյան ռազմավարական նախագծերի վրա։ Այս առումով կարևոր է նշել TRIPP նախագիծը, որը անցնում է Հայաստանի տարածքով։ Ամերիկացիներին հայտնի են Ադրբեջանի դիրքորոշումները ինչպես TRIPP-ի, այնպես էլ Իրանի հարցերում, ուստի լրացուցիչ պարզաբանումների կարիք գրեթե չկա։

Ամերիկագետի տեսանկյունից, այս այցը կարող է նաև ունենալ ներքին քաղաքական նպատակներ։ Ընտրություններին ընդառաջ գործող իշխանությանն աջակցություն հայտնելը հնարավոր է, սակայն միայն այդ նպատակով աշխարհի ամենազբաղված մարդկանցից մեկին Երևան հաստատ չէր այցելեցնել։ Իշխանությունը, անկասկած, կօգտագործի այս այցը՝ իր հաղորդագրությունները հասցնելու համար, նույնիսկ եթե Ռուբիոն հրապարակային որևէ ուղերձ չհնչեցնի։

Վերջում, պետք է նշել, որ ԱՄՆ-ի արտաքին քաղաքականության հիմնական նպատակը Հարավային Կովկասում աջակցելն է ցանկացած այն ուժի, որը կառաջ մղի ամերիկյան շահերը։ Այս առումով, Հայաստանի իշխանությունների համար կարևոր է խուսափել ցանկացած հակաիրանական արկածախնդրությունից, քանի որ նույնիսկ ԱՄՆ-ի նախկին վարչակազմները, ներքաշվելուց հետո, չեն կարողացել գտնել իրավիճակից դուրս գալու ռազմավարություն։